قبل از این که با انواع جوندگان خانگی آشنا شوید، خوب است که مختصری در مورد این دست جانواران بدانید. جوندگان با معادل انگلیسی Rodentia بزرگترین گروه در راسته پستاندارن به شمار میروند. مهمترین ویژگی جوندگان، داشتن دو دندان نیش است که در آروارههای بالا و پایین آنها وجود دارد. آنها به کمک این دندانهای نیش، کار جویدن را انجام میدهند.
چهل درصد از همه پستانداران، جونده محسوب میشوند و در همه قارهها به جز قاره جنوبگان زندگی میکنند. قاره جنوبگان، قارهای است در قطب جنوب که سردترین جای زمین به شمار میرود و تقریباً همه سطح آن پوشیده با یخ است.
دسته بندی جوندگانی که تا کنون شناخته شدند شامل موارد زیر هستند:
خوکچههای هندی، موشها، سنجابها، سمورچهها، تشیها، موشهای صحرایی، همسترها، بیدسترها یا همان سگهای آبی، یربوع، جربیلها و موشهای دالانساز.
امروزه نگهداری از جوندگان به عنوان حیوان خانگی متداول شده است. البته این حیوانات از نظر محبوبیت به عنوان حیوان خانگی در ردههای بعد از سگ، گربه، پرندگان زینتی و ماهیهای آکواریومی قرار دارند. یعنی به نوعی رتبه چهارم را به خود اختصاص دادهاند.
نکات مهم در نگهداری از انواع جوندگان خانگی
- برای پیشگیری از هرگونه مشکل، جوندگان خود را از فروشگاههای تخصصی حیوانات خانگی بخرید تا از بابت بیماریهای جوندگان خیالتان آسوده باشد.
- جوندگان را نمیشود تربیت کرد، در بهترین حالت میتوان آنها را شرطیسازی کرد و این کار نازمند زمان و صبر و دقت زیادی است.
- محل زندگی جوندگان باید هر روز یا یک روز در میان تمیز شود. میتوان از بسترهای طبیعی و پوشالها مخصوص یکبار مصرف استفاده کرد.
- از تحرک آنها غافل نشوید. همه انواع جوندگان خانگی جانورانی بازیگوش و پرتحرک هستند و شما باید اسباببازیهای مناسب و مقاوم از قبیل چرخ و فلک، توپهای ایروبیک و تونلهای بازی را برای آنان تهیه کنید.
- اسباببازیهای جوندگان خود را هر چند روز یکبار بررسی کنید و مطمئن شوید که حیوان شما آن را نجویده باشد. اگر لایه یا لایههای بیرونی آن آسیب دیدهاند، نسبت به تعویض آنها اقدام کنید چون ممکن است حیوان خانگی شما قسمتهای کندهشده را بخورد و این برای سلامت او خطرناک است.
- به تغذیه آنان توجه کنید. یونجه غذای محبوب اکثر جوندگان است اما تمام نیازهای تغذیهای آنان را رفع نمیکند. برای حفظ سلامت حیوان خانگی کوچک خود، نسبت به خرید غذای جوندگان از برندهای معتبر و تخصصی که در زمینه تولید و عرضه غذای مخصوص انواع جوندگان خانگی فعالیت دارند، اقدام کنید. وودوپت، یکی از این برندهای تخصصی است که میتوانید برای نگهداری از حیوانات خود، روی آن حساب کنید.
- میوهها و سبزیجات مفید را در رژیم غذایی جوندگان خانگی خود بگنجانید.
- چکاپهای دورهای برای اطمینان از عدم وجود بیماریها، یکی دیگر از نکات نگهداری از جوندگان است که باید رعایت کنید.
دستهبندی انواع جوندگان خانگی
پیش از معرفی انواع جوندگان خانگی باید به این نکته اشاره کرد که سنجاب و جوجهتیغی هم اخیراً به عنوان حیوان خانگی مورد مراقبت قرار میگیرند اما چون اهلی کردن این حیوانات وحشی کار راحتی نیست و ممکن است کمتر مورد انتخاب قرار گیرند، از این رو در این مقاله به آنها نخواهیم پرداخت و صرفاً به معرفی جوندگان خانگی رایج میپردازیم.
دسته اصلی جوندگان خانگی: خانواده موشها
از بین خانواده موشها، همسترها عنوان پرطرفدارترین انواع جوندگان خانگی را به خود اختصاص دادهاند و دوستداران حیوانات خانگی آنها را انتخاب میکنند. پس در ابتدا به این گروه میپردازیم.
همسترها
همسترها از جمله محبوبترین جوندگانی به شمار میروند که افراد برای خود به عنوان حیوان خانگی انتخاب میکنند. آنها بسیار بامزه و کنجکاو هستند. یکی از مواردی که بسیار جالب است به مدل غذا خوردن این جونده برمیگردد. آنها غذا را در دهان خود انبار میکنند؛ دهان آنها تقریباً به اندازه نصف بدنشان جا دارد. همستر از این انبار تغذیهای در طول روز و هفته استفاده میکند. گفتنی است که آنها همهچیز خوار محسوب میشوند و هیچ غذایی را پس نمیزنند.
اگر این حیوان سبزیجات و میوه بخورد کمتر نیاز به خوردن آب دارد. اما اگر غذای همستر خشک است، حواستان به حجم آب مصرفی او باشد.
همسترها با مشکل دیابت دست و پنجه نرم میکنند پس از مصرف هر گونه شیرینی آنها را دور بدارید. اگر این جونده بامزه را به صورت جفت نگهداری کنید، باید در طول یک ماه انتظار زاد و ولدی بیش از انگشتان دست از آنها داشته باشید!
این نکته خاطرتان باشد که مراقبت از همسترها نیاز به صبر و حوصله دارد. چرا که آنها طول روز را میخوابند و شبها مشغول فعالیت میشوند؛ به اصطلاح موجودات شبزیست هستند.
انواعی از همستر وجود دارند که در ادامه به معرفی آنها میپردازیم:
همستر روبروفسکی Rubrovski hamster
اگر برای شما سؤال است که کدام نوع همستر را بخریم، ما همستر روبروفسکی را پیشنهاد میکنیم. ممکن نیست کسی این همسترها را ببیند و عاشق نشود.
همستر روبروفسکی در زمره کوچکترین پستانداران جهان به شمار میرود. وزن آنها نهایتاً به 25 گرم میرسد! این گونه همستر یکی از خوابالوترین موجودات روی زمین است به طوری که فقط 4 ساعت از کل طول روز را بیدار میماند. این 4 ساعت هم بین ساعت 8 تا 12 شب است.
از مزایای پرورش همستر روبروفسکی آن است که نیاز به محیط بزرگ برای زندگی ندارد چون بسیار کوچک و به اصطلاح ریز است. چنانچه این گونه از همستر در خانه نگهداری شود، تا 4 سال عمر میکند و اگر در طبیعت باشد تا 2 سال میتواند زنده بماند.
جالب است بدانید که همستر روبروفسکی در سن 3 ماهگی بالغ است و در صورت جفتگیری میتواند، تولید مثل کند. کل دوره حاملگی آنها سی روز است و در هر حاملی هم 6 نوزاد متولد میکنند.
همستر کمپل Hemaster Campbell
این نوع همستر تازه به ایران آمده است. تفاوت همستر کمپل با همستر معمولی در خطی است که از سر تا کمر آنها دیده میشود. همستر کمپل دارای تنوع رنگ هم هست: سفید با چشمهای مشکی، طلایی با چشمهای قرمز و قهوهای با چشمهای مشکی.
اگر یک همستر دستی و سازگار با انسان را میخواهید، همستر کمپل گزینه خوبی است. همستر کمپل و همستر روبروفسکی بدون بو هستند و با انسان بیماری مشترک هم ندارند.
آنها حتی نیاز به تزریق داروهای مکمل یا ضد انگل نداشته و بنابراین جزء حیوانات خانگی کمهزینه به شمار میروند. اگر شرایط زندگی بهینه برای آنها فراهم باشد، تا 5 سال هم عمر میکنند. از زمان 60 روزگی یعنی دو ماهگی بالغ هستند و توانایی تولید مثل را دارند. یک همستر کمپل در هر زایمان 7 نوزاد به دنیا میآورد.
جونده خانگی به نام جربیل Gerbeil
بسیاری از افراد معتقدند که جربیلها بسیار شبیه به همستر هستند و تنها تفاوت آنها را در سر بزرگتر و چشمهای کوچکتر آنها میدانند. همسترها در مقایسه با جربیلها دارای دم بلندتری هستند.
همستر اجتماعیتر از جربیل است؛ جربیلها اصولاً از این که بغل گرفته شوند چندان خوششان نمیآید! اگر آنها را خیلی در دست نگه دارید، این احتمال که شما را گاز بگیرند بسیار بالا است. در حقیقت باید بنشینید و آنها را از دور نگاه کنید. چون جربیلها از تماشا کردن لذت بیشتری میبرند تا آنها را در دستتان بگیرید.
دسته دوم: خوکچه هندیها
در ادامه معرفی انواع جوندگان خانگی، خوکچه هندیها را برای شما معرفی میکنیم.
اصالت خوکچه هندیها به هند و آمریکای جنوبی برمیگردد. این جونده خانگی دارای دستهبندیهای متفاوتی است که از بین این همه تنوع، فقط دو نوع آن در ایران وجود دارد:
خوکچه هندی مو کوتاه
نام دیگر این خوکچه، خوکچه هندی آمریکایی است. این نژاد دارای موهایی کوتاه است و چون ریزش موی بسیار کمی دارد، دارای محبوبیت خاصی هم هست. اصولاً خوکچه هندی مو کوتاه بیماری مشترک با انسان ندارد.
اگر در نظر دارید تا در بین انواع جوندگان خانگی این مورد را انتخاب کنید، نیازمند لوازم خاصی هستید. از جمله این که خوکچه هندی مو کوتاه قفس مخصوص خود را میخواهد. نیاز به سنگ کلسیم هم دارد تا سلامتی دندانهایش به خطر نیفتد. باید برای او غذای ویژه تهیه کنید.
اگر از خوکچه هندی مو کوتاه خوب مراقبت کنید تا 8 سال هم میتواند عمر کند. این نژاد خوکچه از 7 ماهگی به بعد بالغ بوده و توان تولید مثل دارد. طول دوران حاملگی آن هم 70 تا 90 روز است.
خوکچه هندی فشن
این نژاد از خوکچه از نظر مقدار مو و حالت آن با سایر انواع خوکچه هندی متفاوت است. چرا که موهای نامنظمی دارد. به دلیل حجم موهای این نژاد، ریزش مو در آن بالا است. اما خوشبختانه با انسان بیماری مشترکی ندارد. پس در این مورد جای نگرانی نیست.
اگر خوکچه هندی فشن خریداری کردید، حتماً شانه و یا برس مخصوص او را هم بگیرید. چون باید به صورت روزانه موهای او را شانه کنید. هر دو ماه یک بار هم نیاز به استحمام دارد. خوکچه هندی فشن هم مانند خوکچه هندی مو کوتاه وحشی نبوده و هیچوقت گاز نمیگیرد.
به عنوان مطلب پایانی درباره انوع نژاد خوکچه هندیها، باید گفت که ترسو هستند و هوش زیادی هم ندارند.
دسته سوم: خرگوشها
احتمالاً شما هم میدانید که خرگوش پستانداری گیاهخوار بوده و خصوصیت جالب خرگوشهایی که در طبیعت زندگی میکنند آن است که در فصل زمستان رنگ پوست آنها سفید میشود.
خرگوش دارای تنوع نژادی بالایی است و چیزی در حدود 44 نژاد مختلف دارد. برخی از آنها اهلی بوده و برخی دیگر هم وحشی هستند. در میان این همه تنوع، خرگوش لوپ قابلیت نگهداری در منزل را دارد.
خرگوش لوپ Rabbi loop
این نوع خرگوش بسیار زیبا و بامزه است و جزو باهوشترین حیواناتی است که به عنوان حیوان خانگی نگهداری میشود. آنچه که باعث جذابیت فوقالعاده او شده، گوشهای نامتقارن و بلند این خرگوش است. تنوع رنگ آن مناسب است و دارای رنگهای سفید، قهوهای تیره و روشن، نارنجی روشن و تیره، خاکستری است. سایز این نژاد خرگوش از 30 سانتی متر بیشتر نمیشود.
خرگوش لوپ در بین انواع جوندگان خانگی، منحصربفرد است چرا که قابلیت تربیت شدن را دارد. در بازار نوزادان این نژاد را از مادر جدا میکنند و با نام خرگوش مینیاتوری به فروش میرسانند و همین هم باعث میشود تا درصد تلفات آنها بالاتر باشد. پس در زمان خرید خرگوش لوپ مطمئن شوید که خرگوش دوره شیرخوارگی خود را سپری کرده باشد. با رعایت نکات نگهداری از خرگوشها مانند تمیز کردن محیط زندگی، رژیم غذایی کامل و خرید غذای خرگوش خانگی از برندهای معتبر، میتوانید عمر این حیوانات بامزه را طولانیتر کنید.
بهترین جوندگان خانگی کدامند؟
اگرچه انتخاب حیوان خانگی امری کاملاً سلیقهای است و به روحیات و علایق شما برمیگردد، اما به طور کلی، بسیاری از افراد، خرگوشها را به عنوان بهترین جوندگان خانگی انتخاب میکنند. از بین انواع نژاد خرگوش هم، خرگوش لوپ بهترین آنها است. کافی است همت کرده و خرگوش لوپ را تربیت کنید؛ آنها دستشویی کردن را یاد میگیرند و هیچگاه وسایل خانه شما را نمیجوند و مراقب آنها هستند. پس با خیال راحت او را در محیط خانه رها کنید. در ضمن بیماری مشترک با انسان هم ندارند.
در زمان نگهداری از خرگوش لوپ باید حسابی مراقب باشید چون آنها خیلی باهوش هستند و احساسات را درک میکنند.
همسترهای روبروفسکی هم از جمله بهترین حیوان خانگی جونده به شمار میروند. باید اشاره کرد چون این نوع همستر در دست نمیایستد برای کودکان زیر 9 سال مناسب نیست.
اگر در خانه کوچکی زندگی میکنید و علاقهمند به نگهداری از جوندگان به عنوان حیوان خانگی هستید، همستر میتواند گزینه بهتری باشد. چون نیازی به گردشهای روزانه در خانه ندارد.
خوکچه هندیها هم بهترین گزینه برای انتخاب به عنوان حیوان خانگی به شمار میروند. آنها حیوانات موذی نبوده و گاز نمیگیرند. هزینه نگهداری خوکچه هندیها در مقایسه با هزینه نگهداری از خرگوشها بسیار پایینتر است. اما هوش به نسبت پایینی در مقایسه با خرگوشها دارند.
جمعبندی
حیوانات جونده از جمله موجوداتی به شمار میروند که تعدادی از آنها قابلیت نگهداری به عنوان حیوان خانگی را دارند. در بین انواع جوندگان خانگی برخی دارای محبوبیت بیشتری هستند از جمله همسترها و خرگوشها. آگاهی از نکات نگهداری جوندگان برای هر کسی که این موجودات را در خانه نگهداری میکند ضروری است. از جمله در مورد بیماریهای جوندگان کسب اطلاع کند و سپس بهترین حیوان خانگی جونده را انتخاب کند.