خرگوشهای مینیاتوری با آن گوشهای بامزه و بینیهای متحرک، یکی از محبوبترین حیوانات خانگی هستند. اما نگهداری از این موجودات بامزه تنها به بازی و نوازش محدود نمیشود. یکی از مهمترین عوامل موثر بر سلامت و طول عمر آنها، تغذیهی صحیح است. دستگاه گوارش خرگوشها ساختاری بسیار حساس و پیچیده دارد و حتی یک اشتباه کوچک در برنامه غذایی آنها میتواند پیامدهای جدی به همراه داشته باشد. اگر از یک خرگوش لوپ یا مینیاتوری نگهداری میکنید، این مقاله راهنمای جامع درباره غذای خرگوش مینیاتوری است تا به شما کمک کند شرایطی فراهم کنید که دوست پشمالوی شما سالم و سرحال زندگی کند.
چرا تغذیه خرگوش مینیاتوری اهمیت زیادی دارد؟
تغذیه خرگوش مینیاتوری برخلاف سگ و گربه است که میتوانند غذاهای متنوعی را هضم کنند، خرگوشها دستگاه گوارشی بسیار حساسی دارند که برای مصرف فیبر طراحی شده است. میتوان گفت معدهی خرگوش مثل یک کارخانهی دقیق عمل میکند که فقط با سوخت خاصی کار میکند. اگر غذای نامناسب وارد این سیستم شود، کل روند هضم آنها دچار اختلال خواهد شد.
بسیاری از بیماریهای شایع در خرگوشها، از مشکلات دندانها گرفته تا ایست گوارشی، به علت تغذیه نادرست آنها است. به همین دلیل، آشنایی با هرم غذایی صحیح برای خرگوش مینیاتوری ضروری است. رژیم غذایی مناسب آنها باید شامل مقدار کافی یونجه، سبزیجات تازه، پلت باکیفیت و تنها مقدار کمی خوراکی تشویقی باشد.
یونجه: ستون اصلی رژیم غذایی خرگوش
اگر قرار باشد فقط یک قانون مهم برای غذای خرگوش مینیاتوری در نظر بگیریم، آن قانون این است که یونجه باید همیشه در رژیم غذایی خرگوش مینیاتوری وجود داشته باشد. در واقع، نزدیک به ۸۰ درصد غذای روزانه خرگوش مینیاتوری باید از یونجهی باکیفیت تشکیل شود. اما دلیل آن چیست؟
یونجه دو نقش اساسی در سلامت خرگوش دارد که عبارتند از:
- مقدار زیادی فیبر فراهم میکند که برای حرکت منظم و مداوم دستگاه گوارش ضروری است. سیستم گوارشی خرگوش باید همیشه فعال باشد و فیبر یونجه همان عاملی است که این روند را به جریان میاندازد.
- یونجه در حفظ سلامت دندانها نقش مهمی دارد. دندانهای خرگوش در تمام طول عمر رشد میکنند و جویدن یونجهی خشک و زبر باعث ساییده شدن آنها میشود و از بلند شدن بیش از حد دندانها و بروز درد و مشکل جلوگیری میکند
اما فراموش نکنید که با بزرگ شدن خرگوش، لازم است آرامآرام یونجه آلفالفا را کنار گذاشته و آن را با یونجه تیموتی جایگزین کنید تا رژیم غذایی خرگوش متناسب با سن و نیازهای بدنش باشد.
سبزیجات تازه: منبع ویتامینهای ضروری
بعد از یونجه، سبزیجات تازه نقش مهمی در رژیم غذایی خرگوش دارند. حدود 10 تا 15 درصد از غذای روزانه خرگوش باید شامل سبزیجات برگدار و تیره باشد. این سبزیجات آب بدن را تامین کرده و ویتامینهای مختلف را به بدن میرسانند.
البته همه انواع سبزیجات برای خرگوش مناسب نیستند. نکته مهم، رعایت تنوع است. بهتر است هر روز ترکیبی از سه نوع سبزی مختلف به خرگوش بدهید تا هم به یک طعم خاص عادت نکند و هم بتواند مجموعهی کاملی از مواد مغذی را دریافت کند.
برخی از بهترین سبزیجات برای خرگوش مینیاتوری عبارتند از:
- جعفری
- گشنیز
- ریحان
- شوید
- کاهو رسمی یا کاهو رومی (از کاهو پیچ یا آیسبرگ دوری کنید)
- برگ تربچه
- نعناع
سبزیجات را باید کاملا بشویید و خشک کنید. سبزی خیس یا آلوده میتواند باعث نفخ و مشکلات گوارشی شود. همچنین، هرگز سبزیجاتی که پلاسیده شدهاند یا تغییر رنگ دادهاند را به خرگوش ندهید. اگر خودتان حاضر نیستید آن را بخورید، برای خرگوشتان هم مناسب نیست.
جایگاه پلت در تغذیه: مکمل یا غذای اصلی؟
خیلیها فکر میکنند غذای خرگوش مینیاتوری همان پلتها یا دانههای فشردهای است که در پتشاپها فروخته میشود، اما این تصور درست نیست. پلتها باید به عنوان مکمل استفاده شوند، نه غذای اصلی. این خوراکها منابع خوبی از ویتامینها و مواد معدنی هستند. موادی که ممکن است فقط با یونجه و سبزیجات تامین نشوند.
مقدار مصرف پلت باید محدود باشد. برای یک خرگوش مینیاتوری بالغ، حدود یک چهارم فنجان پلت در روز کافی است. زیادهروی در مصرف پلت باعث چاقی و تنبلی روده میشود. هنگام انتخاب پلت، به دنبال محصولاتی باشید که بر پایه یونجه تیموتی باشند و فیبر بالایی داشته باشند. از خرید مخلوطهای تجاری که حاوی دانههای رنگی، ذرت و آجیل هستند خودداری کنید، زیرا خرگوشها معمولا
قسمتهای خوشمزه و چرب را جدا کرده و قسمتهای مغذی را رها میکنند.
البته کیفیت برندی که تهیه میکنید بسیار مهم است. پلت باید تازه، خوشبو و دارای آنالیز غذایی دقیق باشد. اگر شما هم مثل بسیاری از صاحبان حیوانات خانگی به دنبال محصولات باکیفیت هستید، خرید غذای جوندگان و خوراک پلت خرگوش از برند وودووپت میتواند گزینه مناسبی باشد، زیرا این محصولات معمولا با فرمولاسیون دقیق و مواد اولیه استاندارد تهیه میشوند و خیال شما را از بابت سلامت تغذیهای حیوان راحت میکنند. به یاد داشته باشید که حتی بهترین پلتها هم نباید جایگزین یونجه شوند.
میوهها: آبنباتهای طبیعی
همه ما دوست داریم به حیوانات خانگی خود تشویقی بدهیم، اما در مورد خرگوشها باید بسیار محتاط باشیم. میوهها حاوی قند زیادی هستند و سیستم گوارشی خرگوشها توانایی پردازش قند بالا را ندارد. مصرف زیاد قند میتواند باکتریهای مفید روده را از بین ببرد و باعث بیماریهای جدی شود.
میوهها را به عنوان آبنبات در نظر بگیرید. هفتهای یک الی دو بار و به مقدار بسیار کم (برای مثال یک تکه کوچک سیب یا چند عدد توتفرنگی) کافی است. برخی از میوههای مجاز شامل سیب (بدون هسته)، گلابی، توتفرنگی، تمشک و هندوانه هستند. همیشه هسته میوهها را جدا کنید، زیرا بسیاری از هستهها مانند هسته سیب حاوی ترکیبات سمی هستند.
غذاهای ممنوعه: خط قرمزهای تغذیه
دانستن اینکه چه چیزی نباید به خرگوش بدهید، به اندازه دانستن نیازهای غذایی خرگوش مینیاتوری اهمیت دارد. برخی از غذاها برای انسانها کاملا سالم هستند اما برای خرگوشها سمی و کشنده محسوب میشوند. مواد غذایی را همیشه به خاطر داشته باشید و هرگز این مواد را در دسترس خرگوش قرار ندهید:
- شکلات و کافئین: این مواد به شدت برای قلب و سیستم عصبی خرگوش سمی هستند.
- پیاز و سیر: باعث تخریب گلبولهای قرمز خون و کمخونی میشوند.
- آووکادو: حاوی مادهای به نام پرسین است که برای خرگوشها سمی است.
- سیبزمینی و پوست آن: حاوی نشاسته بالا و مواد سمی است.
- نان، برنج و ماکارونی: کربوهیدراتهای پیچیده و نشاسته باعث مشکلات شدید گوارشی میشوند.
- کاهو پیچ (آیسبرگ): این نوع کاهو ارزش غذایی ندارد و فقط پر از آب و لاکتوساریوم است که میتواند باعث اسهال شود.
- مغزها و آجیل: چربی بسیار بالایی دارند و هضم آنها برای خرگوش دشوار است.
آب: مایع حیات
دسترسی مداوم به آب تازه و تمیز برای خرگوش حیاتی است. خرگوشها نسبت به جثهشان آب زیادی مینوشند. کمبود آب میتواند باعث خشک شدن محتویات روده و ایست گوارشی شود. میتوانید از بطریهای آب مخصوص جوندگان یا کاسههای سنگین سرامیکی استفاده کنید. کاسهها معمولا بهتر هستند زیرا نوشیدن از آنها برای خرگوش راحتتر است، اما باید مراقب باشید که آن را برنگردانند یا داخل آن را کثیف نکنند. آب ظرف باید حداقل روزی یکبار تعویض شود و ظرف آن شسته شود تا از رشد جلبک و باکتری جلوگیری شود.
مدفوع خواری: یک رفتار طبیعی و ضروری
شاید دیدن اینکه خرگوشتان مدفوع خودش را میخورد برایتان ناخوشایند باشد، اما نگران نباشید. این رفتار که کوپروفاژی نام دارد، برای سلامت آنها ضروری است.
خرگوشها دو نوع مدفوع تولید میکنند:
- گلولههای خشک و سفت که دور ریختنی میباشند.
- سکوتروپ که نرم، براق و خوشبو (برای خرگوش) هستند.
سکوتروپها حاوی ویتامینهای گروه B، پروتئین و باکتریهای مفید هستند که در دور اول هضم جذب نمیشنود. خرگوش با خوردن مجدد آنها، مواد مغذی ضروری را جذب میکند. اگر خرگوش شما این کار را انجام ندهد، ممکن است دچار سوءتغذیه شود. اگر متوجه شدید که سکوتروپها به موهای پشت خرگوش میچسبند و خورده نمیشوند، احتمالا رژیم غذایی او بیش از حد غنی (پروتئین یا قند زیاد) است یا خرگوش دچار چاقی شده و نمیتواند خودش را تمیز کند.
تفاوت تغذیه در سنین مختلف
غذای خرگوش لوپ در طول عمرش تغییر میکند. بهترین غذاها برای خرگوش مینیاتوری بر اساس سنین مختلف به شرح زیر است:
1. نوزادی تا 3 هفتگی: فقط شیر مادر
2. 3 تا 7 هفتگی: شروع نوک زدن به یونجه آلفالفا و پلت، در کنار شیر مادر
3. 7 هفتگی تا 7 ماهگی: دسترسی نامحدود به یونجه آلفالفا و پلت. در این سن بدن در حال رشد است و به کلسیم و پروتئین نیاز دارد. معرفی سبزیجات را از 3 ماهگی و بسیار آرام شروع کنید.
4. 7 ماهگی تا 1 سالگی: به تدریج یونجه آلفالفا را با تیموتی مخلوط کنید تا ذائقه خرگوش تغییر کند. مقدار پلت را کاهش دهید و آن را به نصف فنجان در روز برسانید.
5. 1 سالگی تا 5 سالگی: رژیم غذایی بزرگسالان. یونجه تیموتی نامحدود، پلت محدود (یک چهارم فنجان) و سبزیجات تازه روزانه.
6. 6 سالگی به بالا: اگر خرگوش وزن کم میکند، ممکن است نیاز باشد دوباره کمی پلت به رژیم او اضافه کنید، اما همیشه با دامپزشک مشورت کنید تا مطمئن شوید کاهش وزن ناشی از بیماری نیست.
معرفی غذای جدید: قانون تدریجی بودن
سیستم گوارشی خرگوشها به تغییرات ناگهانی واکنش بدی نشان میدهد. هرگز رژیم غذایی آنها را ناگهانی عوض نکنید. اگر میخواهید سبزی جدیدی به او بدهید یا برند پلت را عوض کنید، این کار را طی یک تا دو هفته انجام دهید. با مقدار بسیار کم شروع کنید و مدفوع خرگوش را زیر نظر بگیرید. اگر مدفوع نرم شد یا خرگوش دچار نفخ شد، غذای جدید را قطع کنید. صبر و حوصله در معرفی غذاهای جدید، کلید حفظ سلامت دستگاه گوارش است.
جمعبندی
غذای خرگوش مینیاتوری شاید در نگاه اول دشوار به نظر برسد، اما با رعایت اصول پایه، تغذیه آنها بسیار ساده خواهد شد. بهترین ترکیبات استفاده از کوهی از یونجه خشک و باکیفیت، مشتی سبزیجات تازه و شسته شده، مقدار کمی پلت مرغوب و آب تازه فراوان هستند. بهتر است بدانید که هر خرگوش شخصیت و ذائقه خاص خود را دارد. ممکن است خرگوش شما عاشق جعفری باشد اما به گشنیز لب نزند. با مشاهده دقیق رفتار و اشتهای او، بهترین ترکیب را پیدا خواهید کرد. سلامت خرگوش وابسته به انتخابهای هوشمندانه از جانب شما است. با حذف قندهای اضافی و تمرکز بر فیبر، سالهای سال از همنشینی با این موجودات دوستداشتنی و بازیگوش لذت خواهید برد.